SYLLABUS 2. Cursus: De angst voor de chaos. Dat niets stand houdt, brengt de mensen in verwarring, alsook het duistere karakter van de dood, die algemeen gevreesd wordt. Freud spreekt van de doodsdrift, waaraan zich het gedreven worden vanuit het onbewuste laat bedenken. In de dierenwereld is het verschijnsel van de massa-zelfmoord be- kend; duizenden exemplaren offeren zich op voor de instandhouding van de soort, wanneer er te veel dieren zijn in verhouding tot het voedsel. Zij sterven "op bevel" van de soort, zoals zij zich ook "op haar bevel" voortplanten. De lasten der voortplanting zijn zwaarder dan de lusten. Wij stammen uit de dierenwereld en dus leven deze driften ook in ons. De Spartanen doodden de zwakke kinderen. In Japan werden vroeger de kinderen gedood, die boven het vastge- stelde aantal geboren werden. De doodsdrift ligt heel diep in ons verzonken, al zijn er altijd in wie het doodsverlangen leeft, verlangen naar het tot gelding bren- gen van het moment van het Niet-Zijn. Voorbeeld: de romantici in de vorige eeuw, die de dood soms uitbundig bezongen. De verzwakking van de doodsdrift houdt gelijke tred met het toenemen der individuatie. Vandaar dat de vaderlandsliefde als bereidheid om voor het vaderland te sterven afneemt. Het bewustzijn staat principieel afwijzend tegenover het onbewuste, waarmede het voortdurend in strijd is. Het bewustzijn moet tot het inzicht komen van de gelijkwaardigheid van het vrouwelijke moment: het onbewuste en daardoor tot tegen- delige eenheid. Het leven in het algemeen is slechts denkbaar; regel is het als het levende verschijnsel, dat tevens verdwijnsel is, welke samen- gaan als het bestaan. Al wat bestaat, is geworden. Wij moeten leren inzien, dat de dood ook is de afsluiting van een taak en bevrijding ervan. De taak: wij zijn allen een eenmalige openbaring van het menselijk bewustzijn; ieder onzer is een van de talloze inzichten van de idee in zichzelf. Wordend zijn wij altijd onderweg. Omdat wij een beperkt aantal moge- lijkheden zijn, zijn deze tenslotte uitgeput. De levende natuur is openbaring der vrijheid, die in en als de mens haar hoogtepunt bereikt. ---