SYLLABUS 5. Cursus: De psychologie van Erich Neumann. Geleidelijk gaat het bewustzijn de instinctreacties onder- drukken, negeren. Het is immers de negatie van het onbewuste. "Ik" zeggend treedt de mens in een abstracte verhouding tot zichzelf en stelt zich tegenover al het andere, dat niet-Ik is en er niet bij behoort. Hierin schuilt de mogelijkheid van vijandschap. Het slechts bewust willen leven is een voor het Avondland kenmerkend verschijnsel, dat leidt tot verlies van contact met de realiteit en breuk met het instinctleven. Geestinflatie. Voorbeeld Nietzsche. De geest-inflatie is niet de meest voorkomende wijze van Ik-verlies. Dit geschiedt n.l. meestal door bewustzijns- verstarring. Het bewustzijn wordt met het verstand geïden- tificeerd en het bovenpersoonlijke beperkt en verarmd door het tot inhoud van het persoonlijke verstand te maken. Resultaat: het Ik vereenzaamt en verliest het contact met de collectiviteiten. Met de vereenzaming gaat de massificatie gepaard: de indi- viduen als zandkorrels. De verstarring voerde ook tot het nazisme en de ermee ver- wante Amerikaanse maatschappelijke en politieke opvattingen en practijken. En tot de dorheid der opvoedings- en levensidealen in Europa. In een dergelijke wereld kan geen sprake zijn van liefde- beleving, noch van redelijk denken, de enige manlijke weg tot eenheid. Het redelijk, het zuivere denken, zwetst niet, zoals Nietz- sche en spreekt niet altijd over zichzelf en de eigen ge- wichtigheid. Wie altijd over zichzelf praat, is aan het eigen Ik gefi- xeerd. Het Ik is bovenpersoonlijk, aangezien iedereen Ik is. Doordenkend overschrijdt het de eigen grens en komt tot Wij. Het begrijpen van de mensheid als eenheid wil niet zeggen, dat deze eenheid met iedereen persoonlijk te beleven is. Persoonlijke eenheidsbeleving vooronderstelt persoonlijke identiteit. Redelijk denkend komen wij tot het inzicht, dat er geen reden is om ons te verhovaardigen. Wie dit doet, is aan de rede- lijkheid nog niet toe. Doordenkend komen wij tot het inzicht, dat er reden is dank- baar te zijn als wij redelijk kunnen denken; dit is bij onze geboorte gegeven.