SYLLABUS 6 Cursus: Individu en gemeenschap. Dostojewski zag overigens de Russische massamens heel duide- lijk als niet veel bijzonders. "Overal ter wereld strekt ge- brek aan oorspronkelijkheid als aanbeveling. Het Russische ideaal was om generaal te worden". In Europa is het ideaal een fatsoenlijk, nuttig mens te zijn. En voor een Europeaan is belang materieel belang; voor de Rus moreel, al zijn er zowel daar als hier uitzonderingen. Voor het aardse kan de Rus niet zoveel belangstelling opbren- gen. Doordat de toonaangevende volkeren in Europa individualistisch waren met als hoofdkenmerk de persoonlijke vrijheid, verliep het aanvankelijke christelijke communisme hier. Vrijheid en onvrijheid gaan samen in zelfbeperking, maar in Europa trachten allen elkaar te verdringen. Iwan IV, Peter en Lenin trachtten hun volk te aktiveren door terreur, maar deze werkt verlammend. Lenin en Trotzki streefden naar de permanente revolutie met als doel wereldrevolutie. Stalin: communisme in een land. Hij stimuleerde het nationale gevoel uit noodzaak; hij wist dat er oorlog komen zou. Christendom en Marxisme zijn van Joodse huize. Er worden po- gingen gedaan ze te verzoenen. O.a. geschiedde dit door Teilhard de Chardin. De star orthodoxe marxist wijst dit af. Er is maar een zalig- makende leer. Alles is sinds Marx grondig veranderd, alleen hun visie niet. Het Europese materialistische denken van thans is een ander dan dat van Marx. Maar de orthodoxen doen alle afwijkenden in de ban. Desalniettemin gedraagt de grootste communistische partij buiten Rusland (Italië) zich onafhankelijk. Het communisme beoogt de gemeenschap evenals het christen- dom. Het Russische communisme faalt. De primitieve gemeen- schap worstelt in het onbewuste. De hedendaagse gemeenschap kan slechts steunen op bewust gevoel van identiteit. Dan is zij zedelijk. De hedendaagse communes kunnen als zedelijke kernen werken, maar niet als ze libertijns zijn. Om het gemeenschappelijke te kunnen beleven, moet het indi- vidu zich binnen de gemeenschap handhaven en zich er tevens deel van voelen. Handelend voor de gemeenschap handelt het voor zichzelf en andersom. De kleinste gemeenschap is het gezin. Deze heft zich krach- tens haar aard vanzelf op. Illusies over wereldgemeenschap zijn ondoordacht. ---